Seksapreassa: Ortnegis, ii ortnegis vai lobiheapme?

Seksapreassa: Ortnegis, ii ortnegis vai lobiheapme?

  • Fag
    Servodatfága, dárogiella, ROEE, luonddufága
  • Tid
    60-90 minuhta
  • Type
    Lohkanárka, joavkobargobihttá
  • Mål
    • Oahppit hábmejit ovttas jurdagiiddiset ja guottuideaset fáddái ráját
    • Oahppit smihttet iežaset ja earái rájáid birra ja mo daid doahttalit.

Čilgehus

  1. Oahpaheaddji muitala ohppiide ahte dál sii galget lohkat ja hállat seksuála illastemiid birra.

FUOM: Muitte muitalit ohppiide buori áiggis, áinnas beaivvi dahje guokte beaivvi ovdal, mas galgá leat sáhka. Hállan seksuála illastemiid birra sáhttá leat váttis muhtun ohppiide.   

  • Jus ehpet leat bargan fáttáin ovdal, de sáhttá leat vuogas álgit Politiija lážáldagain “Juogehahtti?” govvajuogademiin. Gávnnat leaŋkka olgeš bealde listtas.
  1. Oahpaheaddji juohká ohppiidteavstta ohppiide, ja bivdá sin lohkat teavstta oktagaslaččat.
  1. Go buot oahppit lea geargan lohkamis, de sáhttibehtet háleštit dan birra maid oahppit leat lohkan. Lei go mihkkege mii lei ođas sidjiide?
  1. Juoge dasto ohppiid njealljin joavkun.
  1. Go oahppit čohkkájit joavkkuin, de juoge sidjiide dan 9 casa (bargoárkka) juohke jovkui. Oahpaheaddji čilge ohppiide ahte sii dál galget siskkáldasat joavkkus soahpat guđe cealkámuš gullá šlájaide “Ortnegis,” “Ii ortnegis” dahje “Lobiheapme”. Đ
  1. Go buot joavkkut leat šláddjen buot casaid, de sáhttibehtet ovttas luohkás digaštallat manne din mielas iešguđet cealkámušat gullet iešguđet šlájaide. Digaštallet leat go oahppit šláddjen seamma láhkai, ja livččii go muhtun casaid galgat bidjat eará šlájaid vuollái. Oahpaheaddji sáhttá geavahit fasihta resursan barggus.
  1. Loahpalaččat sáhttá leat vuogas hállat dan birra sáhttá go oažžut veahki go dan dárbbaša, ja gullat leat go muhtun ohppiin gažaldagat dasa maid sii leat lohkan ja oahppan. Jus ohppiin leat eará gažaldagat dán fáddái, de sáhtát áinnas cavgilit sidjiide namahis gažaldatbálvalussii ung.no.

Seksuála vuolleahki Norggas lea 16 jagi, ja mearkkaša ahte badjel 16 jahkásaččain ii galgga leat seksa dahje eai galgga čađahit seksuála daguid vuollel 16 jahkásaččaiguin. Muhtun dilálašvuođaid ii dattetge ráŋggáštuvvo badjel 16 jahkásaš go lea leamaš seksa vuollel 16 jahkásaččain.

Seksuála illasteapmi

Illasteapmi lea “čoahkkenamahus ja dasa gullet ollu iešguđetlágan sávakeahtes seksuála dagut. Sáhttá ovdamearkka dihtii leat njávkan, masturbašuvdna, návlli, suorpmaid dahje áđaid geahččalan coggat dahje coggan rumašráiggiide. Sáhttet maid leat seksuála dagut almmá njuolgga fysalaš oktavuođain, ovdamearkka dihtii digitála/neahtas. Dáhppohallan sáhttá dáhpáhuvvat fysalaš veahkaválddi, áitagiid, fápmogeavaheami, bággema, gárrenmirkkuid geavaheami, manipulerema dahje fápmosajádaga geavaheami bokte. Seksuála rihkolaš láhtten definerejuvvo maiddái seksuála illasteapmin, ovdamearkka dihtii njálmmálaš rihkkumat, snoallan ja rumašosiid čájeheapmi.” (nhi.no). Seksuála illasteamit leat lobiheamet ja dat ráŋggáštuvvojit, muhto eai definerejuvvo veagalváldimin Norgga lágaid vuođul.

 

Seksuála bággen

Seksuála bággen leat seksuála daguid čađaheapmi go ii mieđit dasa, muhto go nubbi hoavrrista dassážiigo go mieđiha hoavrristeapmái/bággemii. Dađistaga ii dáidde gillet biehttalit eanet, ja mieđiha sutnje seksa vai beassá eret unohasvuođas hoavrristemiin. Dáidá orrut nu ahte das eai leat dađi eanet váikkuhusat, muhto dat sáhttá čuoččáldahttit váttisvuođaid iežas seksualitehtain ja seksailuin maŋŋá. Dát lea dakkár čuokkis man mii háliidit oažžut mielde vejolaš miehtanláhkii. Eaŋgalsgillii gohčoduvvo seksuála bággen

“rape by coercion” mii jorgaluvvo njuolgga veagalváldin bággema bokte. Dakkár bággen lea dábálaččat njálmmálaš – nu ahte leat menddo ollu váttisvuođaid maid vuhtiiváldit dakkár illasteami oktavuođas.

 

Veagalváldin

Veagalváldin lea lobiheapme ja definerejuvvo ná “seksuála ovttastallan bággema, áitagiid, fápmogeavaheami dahje veahkaválddi bokte, seksuála ovttastallan olbmuin gii lea dieđuheapme, oađđimin dahje nu juhkan ahte ii nákce čájehit ahte sus ii leat miella; áitagiin dahje veahkaváldegeavahemiin bágget muhtuma čađahit seksuála ovttastallama earáiguin dahje iežainis ” (politiet.no). Sáhttá leat hui lossat vásihit veagalváldima, beassat dan čađa maŋŋá, ja hállat earáiguin veagalváldima birra, erenoamážit go ieš lea dan vásihan. Dehálaš lea hállat dakkár olbmuin geasa luohtát dan birra ahte don leat vásihan veagalváldima, ja dehálaš lea maid váidit veagalváldima politiijii.

 

Fallehanveagalváldin

Fallehanveagalváldima mihtilmas ovdamearkan lea ahte don lea vázzimin gáhta alde ja de muhtun falleha ja veagalváldá du. Dakkár veagalváldin ii leat nu dábálaš Norggas, muhto dat dáhpáhuvvá dáppe maid. Mii diehtit ahte eanaš veagaváldimat duođai dáhpáhuvvet olbmuid gaskkas geat leat oahppásat ovddežis, ja dábálaččat gullet alkohola ja eará gárrenmirkkot dan oktavuhtii.

 

Oađđinveagalváldin

Oađđinveagalváldin dáhpáhuvvá go gillájeaddji lea oađđimin, ja nubbi olmmoš čađaha seksuála daguid gillájeaddji rupmašiin. Dat lea seamma duođalaš veagalváldin go buot earálágan veagalváldimat, ja sáhttá čuoččáldahttit traumaid ja váttisvuođaid maŋit áiggis.

 

Seksuála vuolleahki

Seksuála vuolleahki Norggas lea 16 jagi, ja buot seksuála ovttastallan vuollel 14 jahkásaš mánáiguin lea veagalváldin. Dasa gullá ahte oažžut máná njávkat iežas dahje earáid. Vaikke vel mánná ieš ge dadjá ahte son háliida seksa dahje ii háliit seksa, de dat lea veagalváldin.

 

Dat ahte seksuála vuolleahki lea 16 jagi, mearkkaša ahte badjel 16 jahkásaččain ii galgga leat dahje eai galgga čađahit seksuála daguid vuollel 16 jahkásaččaiguin. Dát láhka lea vuosttažettiin dan várás ahte rávesolbmot eai galgga ávkkástallat mánáiguin, ja váikkuhit dasa ahte nuorain ii leat seksa ovdalgo sii leat gergosat dasa. Go olmmoš lea vuollel 16 jagi boaris, ja su ráhkkásaš lea badjel 16 jagi boaris, de sáhttá badjel 16 jahkásaš teoriijas ráŋggáštuvvot giddagasain.

 

Incesta                                                                                             

Incesta lea seksuála dagut bearašlahtuid gaskkas, jogo oappážiid/vieljažiid, váhnemiid ja mánáid, dahje bearraša eará rávesolbmuid ja bearraša eará rávesolbmuid ja mánáid gaskkas. Incesta lea lobiheapme Norggas, ja buot seksuála ovttastallan rávesolbmuid ja mánáid gaskkas, beroškeahttá gullet go sii bearrašii vai eai, lea seksuála illasteapmi.

Gealbomihtut

  • Smiehttat dan birra mo identitehta, iešgovva ja iežas ráját ovdánit ja hástaluvvojit iešguđet searvevuođain, ja evttohit mo sáhttá gieđahallat váikkuhusa ja sávakeahtes daguid

  • Dieđuid juohkit, muitalit ja smiehttat iešguđet njálmmálaš ja čálalaš šáŋŋeriin ja iešguđet áigumušain heivehuvvon vuostáiváldái ja mediai; Guorahallat ja árvvoštallat mo digitála mediat váikkuhit ja rievdadit giela ja gulahallama

  • Guorahallat iežas perspektiivva ja gieđahallat sierramielalašvuođa ja oaivilerohusaid; Dovdát ja ságaškuššat etihkalaš čuolbmačilgehusaid iešguđet gulahallanvugiid oktavuođas

  • Ságaškuššat gažaldagaid seksuála ja reproduktiiva dearvvašvuođa oktavuođas

Vil du gi tilbakemelding ?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.